Reuma

Er worden veel verschillende middelen voorgeschreven bij reuma. Welk middel iemand krijgt hangt af van verschillende factoren:

  • soort reuma;
  • werkzaamheid bij die persoon;
  • ernst van de klachten;
  • welke andere aandoeningen of medicijnen de persoon eventueel nog heeft.

N.B. We noemen hieronder groepen medicijnen en werkzame stoffen. Merknamen worden niet genoemd.

Paracetamol
Dit is een middel dat de pijn tijdelijk kan verminderen. Hierdoor kan men pijnlijke gewrichten beter bewegen. Paracetamol wordt aangeraden als pijnstiller, omdat het nauwelijks bijwerkingen en wisselwerkingen met andere medicijnen heeft. Paracetamol is niet werkzaam tegen de ontsteking.

NSAID's
Non steroïd anti inflammatory drugs (NSAID's) worden bij gewrichtsontsteking veel gebruikt als pijnstiller. Ze werken niet alleen tegen de pijn maar ook tegen de ontsteking. Verbetering van de klachten kan al binnen 1 week optreden, maar meestal is het optimale effect na 2 tot 4 weken merkbaar. Het nadeel van NSAID's is, dat ze maagklachten als bijwerking kunnen hebben.

Er zijn veel verschillende NSAID's: aceclofenac, celecoxib, dexibuprofen, diclofenac, etoricoxib, fenylbutazon, flurbiprofen, ibuprofen, indometacine, ketoprofen, meloxicam, nabumeton, naproxen, piroxicam, sulindac en tiaprofeenzuur.

DMARD's
Disease modifying antirheumatic drugs (DMARD's) zijn langwerkende ontstekingsremmers. Ze verminderen de pijn, verbeteren het functioneren en helpen op de lange termijn schade aan de gewrichten te voorkomen. DMARD's werken minder snel dan de NSAID's, meestal duurt het enkele weken tot maanden voordat ze effect hebben.

Sommige middelen uit deze groep werken op het immuunsysteem. Van andere is het niet precies bekend hoe ze werken.

De DMARD's die op het immuunsysteem werken, zijn onder te verdelen in twee groepen.

  • Immunosuppressiva, de werkzame stoffen zijn: methotrexaat, ciclosporine, azathioprine, cyclofosfamide en leflunomide. Deze stoffen remmen het immuunsysteem. De meeste van deze middelen zijn al lang in de handel. Met name methotrexaat wordt veel toegepast bij gewrichtsontsteking.
  • Biologicals. Met deze middelen is minder ervaring opgedaan. Het zijn middelen die met behulp van biotechnologische technieken geproduceerd worden, vandaar de naam biologicals. De werkzame stoffen zijn: abatacept, adalimumab, anakinra, etanercept, infliximab en rituximab. Deze groep wordt pas voorgeschreven als andere DMARD's onvoldoende werken.

De DMARD's waarvan niet precies bekend is hoe ze werken, zijn: aurothiobarnsteenzuur, chloroquine, hydroxychloroquine, penicillamine en sulfasalazine. Ze worden al lange tijd met succes toegepast bij verschillende vormen van reuma.

Corticosteroïden
Deze geneesmiddelen remmen de ontsteking in het gewricht. Ze worden soms in combinatie met een DMARD voorgeschreven. Werkzame stoffen zijn bijvoorbeeld: betamethason, dexamethason, methylprednisolon, prednisolon, prednison, triamcinolonacetonide.

Antibiotica
Deze middelen worden gebruikt als de ontstekingsreuma het gevolg is van een infectie met een bacterie. Bij de ziekte van Lyme worden bijvoorbeeld amoxicilline en doxycycline toegepast.

Middelen tegen jicht
Colchicine werkt tegen jichtaanvallen en gaat dan de ontsteking tegen. Het helpt ook bij pseudojicht. Het wordt voorgeschreven als NSAID`s niet goed genoeg helpen of niet geschikt zijn.

Allopurinol en benzbromaron voorkomen jichtaanvallen, door de hoeveelheid urinezuur in het bloed te verminderen. Dan wordt er minder urinezuur in het gewricht afgezet. Deze middelen kunnen worden gebruikt als jichtaanvallen regelmatig terugkomen

Middelen bij het syndroom van Sjögren
Bij het syndroom van Sjögren zijn de slijmvliezen van de ogen, mond en neus vaak te droog.

In sommige gevallen wordt Pilocarpine wel voorgeschreven om de productie van speeksel te stimuleren. Bij deze aandoening wordt ook kunstspeeksel toegepast, evenals oogdruppels, -zalf of -gel met kunstmatig traanvocht.

Middelen bij fibromyalgie
De oorzaak van fibromyalgie is onbekend. Er is daarom ook geen behandeling om de oorzaak aan te pakken. De behandeling is erop gericht beter met de klachten om te kunnen gaan. Daarvoor worden soms pijnstillers en spierontspanners voorgeschreven. Ook worden wel slaapmiddelen gebruikt. Deze werken rustgevend, spierontspannend en maken suf. Amitriptyline, een antidepressivum, wordt soms ook gebruikt. Dit werkt ook tegen pijn en kan ervoor zorgen dat u beter slaapt.

Wie pas heeft gehoord dat hij een reumatische aandoening heeft, zit misschien vol met vragen. Hoe komt u aan de informatie die u nodig hebt?

Apotheek
Uw apotheker is gespecialiseerd in geneesmiddelen. Als u problemen ervaart die te maken hebben met het gebruik, de werking en de bijwerkingen van uw geneesmiddelen, denkt uw apotheek graag met u mee over mogelijke oplossingen. Graag neemt uw apotheker de tijd om in een persoonlijk gesprek antwoord te geven op uw vragen. Dat kan in de apotheek, maar eventueel ook bij u thuis.

Hoe moet ik mijn medicijn innemen?
Bij sommige geneesmiddelen is het belangrijk

  • wanneer u ze inneemt, bijvoorbeeld voor, tijdens of na de maaltijd;
  • waarmee u ze doorslikt, bijvoorbeeld water, melk of vruchtensap;
  • dat u ze heel doorslikt of juist in water uiteen laat vallen.

Meestal staat dat op het etiket. Twijfelt u, vraag het dan gerust in de apotheek.

Hoe werkt het?
Om uw medicijnen trouw volgens voorschrift in te nemen, kan het helpen als u begrijpt hoe het middel werkt. Uw apotheker kan u dat uitleggen.

Wat zijn de bijwerkingen?
Bijwerkingen zijn niet altijd te vermijden. Sommige bijwerkingen gaan na een tijdje over. Andere blijven bestaan zolang u een middel gebruikt. Als u weet wat u kunt verwachten, zijn eventuele bijwerkingen vaak makkelijker te verdragen.

Ik heb klachten die misschien een bijwerking van mijn reumamedicijn zijn. Wat moet ik doen?
Stop niet op uw eigen houtje met het innemen van uw medicijnen. Overleg met de apotheker, of met de voorschrijvende arts.

Ik begrijp de informatie op het etiket en in de bijsluiter niet.
Dit is een reden contact op te nemen met de apotheek. Een apotheekmedewerker zal u graag uitleg geven, zodat u precies weet hoe u uw medicijn moet gebruiken en wanneer.

Ik moet veel medicijnen gebruiken en weet niet meer wat ik wanneer moet nemen.
Dat is een probleem dat meer mensen hebben. Daar is de doseerdoos voor ontwikkeld. Die heeft vakjes voor alle dagen van de week en voor verschillende perioden van de dag. Zo kunt u de medicijnen voor de hele week verdelen en controleren of u ze ingenomen heeft. Vraag ernaar bij uw apotheek.

Door mijn reuma kan ik de medicijnverpakking niet openkrijgen. Wat nu?
Daar zijn allerlei hulpmiddelen voor ontwikkeld, zoals een tablettendrukker, tablettenflacon, tablettensplijter en een hulpmiddel voor oogdruppelen. Uw apotheker kan u adviseren.

Voor meer informatie over medicijnen kunt u ook terecht op deze website bij de rubriek 'Stel een vraag aan de apotheker' of kunt u kijken onder 'Medicijnen'.

Arts
De behandelend arts is in eerste instantie de aangewezen persoon om u uitleg te geven over uw aandoening. Maar veel mensen bedenken pas wat ze nog hadden willen vragen als ze bij de dokter de deur weer uit zijn. Als de beantwoording van een vraag kan wachten tot het volgende consult, schrijf uw vraag dan op. Dan vergeet u hem niet weer.

Brochures
Op de website van het Reumafonds vindt u informatie over het ontstaan van reuma, de diagnose, het verloop, de behandeling en zelfzorg. Ook kunt u er brochures bestellen over de meeste reumatische aandoeningen. U kunt deze ook aanvragen per telefoon: 020-589 64 64, of per e-mail: info@reumafonds.nl.

Telefonische vraagbaak
Bij de Reumalijn kunt u terecht voor vragen over reuma. Bel 0900-20 30 300 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 10.00-14.00 uur, lokaal tarief). Ook kunt u vragen stellen via het e-mailadres info@reumalijn.nl.

Reumatische ziekten zijn in te delen in drie groepen:

  • ontstekingsreuma;
  • artrose;
  • wekedelenreuma.

Ontstekingsreuma

Dit zijn reumatische aandoeningen met langdurige gewrichtsontstekingen.

  • Reumatoïde artritis is een van de meest voorkomende reumatische aandoeningen. Bij deze ziekte ontstaan ontstekingen door een ontregeling in het afweersysteem van het lichaam. Ook andere vormen van ontstekingsreuma kunnen daarvan het gevolg zijn: de ziekte van Bechterew, jeugdreuma en artritis psoriatica.
  • Acuut reuma, reactieve artritis en de ziekte van Lyme zijn vormen van ontstekingsreuma die worden veroorzaakt door een bacterie.
  • Jicht is een vorm van ontstekingsreuma die wordt veroorzaakt door afzetting van urinezuur in het gewricht.
  • Pseudojicht (= chondrocalcinosis) is het gevolg van de afzetting van kalkkristallen in het gewricht.
  • Ziekten als lupus erythematodes, sclerodermie en het syndroom van Sjögren zijn systeemziekten. Dat wil zeggen dat de ontstekingen niet alleen voorkomen in de gewrichten, maar bijvoorbeeld ook in de nieren, huid, slijmvliezen, longen en het hart. Er zijn aanwijzingen dat ook bij deze ziekten een verstoring van het immuunsysteem een belangrijke rol speelt.

Jicht en lupus erythematodes kunnen ook optreden als bijwerking van het gebruik van bepaalde geneesmiddelen.

Artrose
Bij artrose wordt het kraakbeen in de gewrichten slechter van kwaliteit. Op den duur kan het zelfs verdwijnen. Het gevolg is pijn, stijfheid en beperking van de beweeglijkheid.

Artrose komt vooral voor in de gewrichten van de handen, knieën en heupen. Factoren die een rol spelen bij het ontstaan zijn aanleg, erfelijkheid, zware belasting van de gewrichten (werk en sport), botbreuken, sportblessures en andere gewrichtsaandoeningen zoals reumatoïde artritis en pseudojicht.
Artrose in de heup en de knie kan, als andere remedies zijn uitgeput, nog worden behandeld door een operatieve vervanging van het gewricht.

Wekedelenreuma
Bij dit type reuma zijn de gewrichten zelf niet aangedaan, maar de omliggende weefsels, zoals gewrichtskapsels, spieren, gewrichtsbanden, pezen, slijmbeurzen en tussenwervelschijven. Hierbij zijn de weefsels niet ontstoken, maar overbelast.
Fibromyalgie en tendinitis (peesontsteking) zijn bekende vormen van wekedelenreuma.

Fibromyalgie gaat gepaard met langdurige pijn in spieren, peesaanhechtingen en gewrichtsbanden.

Reuma gaat niet over, maar er zijn dingen die u zelf kunt doen om zo weinig mogelijk klachten te hebben. Wat u zelf kunt doen hangt voor een deel af van uw situatie en de reumatische aandoening die u hebt. Hieronder volgen enkele tips die voor de meeste reumapatiënten gelden.

In beweging blijven
Beweging is belangrijk. Het is beter rustig in beweging te blijven, dan de aangedane gewrichten helemaal te ontzien. Stijve spieren en gewrichten zorgen eerder voor klachten. Zorg voor afwisseling tussen verschillende houdingen en tussen activiteiten. Zwemmen, wandelen, fietsen of oefeningen van een fysiotherapeut kunnen ervoor zorgen dat uw klachten minder worden.

Inspanning en rust
Bij veel vormen van reuma is vermoeidheid een belangrijke klacht. Bent u gauw moe, maak dan gebruik van uw goede dagen en ontzie uzelf op dagen dat u veel last hebt. Neem regelmatig rust en zorg ervoor dat u een geschikt bed en hoofdkussen heeft.

Zo nodig afvallen
Overgewicht kan voor uw gewrichten een grote belasting betekenen. Probeer af te vallen als u te zwaar bent. Vraag zo nodig advies aan een diëtist.

Medicijngebruik
Het is belangrijk om uw medicijnen trouw in te nemen, ook als u minder last hebt. Vaak helpt het al uw medicijnen elke dag op hetzelfde moment in te nemen, bijvoorbeeld meteen na het eten.

www.nvr.nl
Op de site van de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie staat geen informatie voor patienten, maar er staan verwijzingen naar verschillende andere adressen.

www.reumabond.nl
De Reumapatiëntenbond maakt zich sterk voor een betere kwaliteit van leven van mensen met reuma. Hoofdtaken zijn belangenbehartiging, ondersteuning van de aangesloten plaatselijke verenigingen, voorlichting, informatie en advies over leven met reuma, en bevordering van het onderling contact tussen mensen met reuma.

www.reumafonds.nl
Het Reumafonds steunt en onderneemt activiteiten in de strijd tegen reuma. Dit zijn activiteiten op het gebied van de reumabestrijding en de zorg: wetenschappelijk onderzoek, voorlichting en belangenbehartiging.

www.hethic.nl
De site van Hulpmiddelen Informatiecentrum beantwoordt uw vragen over (medische) hulpmiddelen. Hier kunt u zelf op zoek gaan naar informatie over producten, vergoedingen, relevante organisaties en adressen en meer.